Alcohol & Zwangerschap

Hoeveel alcohol wordt er gebruikt?

Informatie over de prevalentie van alcoholgebruik rondom de zwangerschap

Het percentage vrouwen dat alcohol gebruikt tijdens de zwangerschap lijkt de afgelopen decennia aanzienlijk gedaald. Toen in 2005 de Gezondheidsraad haar advies over "Risico's van alcoholgebruik bij conceptie, zwangerschap en borstvoeding" opstelde werd nog geschat dat 35% tot 50% van de vrouwen tijdens de zwangerschap alcohol gebruikte. Latere schattingen spraken van 22,4% in 2007 en 19,2% in 2010.

Begin 2016 is de factsheet 'Alcoholgebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding' verschenen. Het is een uitgave van TNO, opgesteld in opdracht van het Trimbos-instituut en met financiering van het ministerie van VWS. Daarin wordt het percentage vrouwen dat in 2015 drinkt tijdens de zwangerschap geschat op 8,9%.

Het Trimbos-instituut maakt sinds 2016 in de Monitor middelengebruik en zwangerschap onderscheid tussen alcohol drinken vóór de constatering van de zwangerschap en tijdens de rest van de zwangerschap. Uit hun onderzoek bleek dat in 2016 44,2% van de moeders dronk voor ze wisten zwanger te zijn en 4,7% daarna (en dan nog meestal kleine slokjes). In 2018 waren die cijfers 44,2% en 4,2%.

Uit eveneens in 2018 gehouden onderzoek in het kader van het tv-programma 'Hoe Nederland Bevalt' blijkt dat 44% van de vrouwen die zwanger proberen te worden helemaal niet drinkt. 56% drinkt wel. Van de zwangere vrouwen drinkt 88% niet en 12% dus wel. Veel hogere cijfers dus dan uit het onderzoek van het Trimbos-instituut naar voren komen. Helaas is geen uitgebreid onderzoeksrapport beschikbaar.

Uit ander onderzoek blijkt een kwart van de vrouwen (24,6%) alcohol te drinken in de periode van borstvoeding. De risico’s die dit met zich brengt hangen onder meer af van de tijdsduur tussen alcoholconsumptie en het geven van de borstvoeding.

Bij het lezen van deze cijfers moet bedacht worden dat het niet altijd gemakkelijk is om het alcoholgebruik van zwangere en lacterende vrouwen en vrouwen met een kinderwens te achterhalen. Uit onderzoek is gebleken dat de manier waarop dit aan de vrouw gevraagd wordt essentieel is (van der Wulp, 2010). Als gevraagd wordt of men drinkt, dan wordt meestal met "nee" geantwoord. Wordt echter gevraagd of er "echt niet, ook niet af en toe (een glaasje/slokje)" wordt gedronken, wordt dit meestal wel toegegeven.

Alcoholgerelateerde schade

Het is onbekend hoeveel mensen in Nederland schade hebben opgelopen door het alcoholgebruik van hun moeder tijdens de zwangerschap. Één van de redenen hiervoor is het feit dat FASD en FAS niet altijd als zodanig herkend worden. De aandoening wordt onjuist en bijvoorbeeld als autisme, PDD/NOS of ADHD gediagnosticeerd.
Uit schattingen op basis van buitenlands onderzoek kan aangenomen worden dat volledige FAS bij 1 tot 3 per duizend geboren kinderen voorkomt en FASD bij 9 per duizend.

-------------------------------------------------------------------

Informatie over invloed van alcohol op preconceptie, zwangerschap en borstvoeding
Informatie over hoeveel alcohol schadelijk is
Informatie over de gevolgen van alcoholgebruik
Informatie over de voordelen van geen alcohol gebruiken rondom de zwangerschap
Informatie over stoppen met drinken
Voorbeelden van lastige situaties van uw cliënten en hoe u hierop kunt reageren